Một thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng trên 16 trường tiểu học nông thôn Bangladesh cho thấy 12 buổi học cờ vua có tác động tích cực đến điểm toán, nhưng kết quả này chưa vững sau khi hiệu chỉnh kiểm định nhiều giả thuyết.
Bối cảnh
Phần lớn nghiên cứu về cờ vua học đường được thực hiện ở các nước phát triển. Theo Islam và cộng sự, thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng ở Anh (Jerrim và cộng sự, 2018) không tìm thấy bằng chứng rằng dạy cờ cải thiện năng lực toán, đọc hay khoa học. Nhóm nghiên cứu này thử nghiệm ở bối cảnh khác: học sinh lớp 5 vùng nông thôn Bangladesh, phần lớn chưa từng chơi cờ.
Thiết kế thử nghiệm
16 trường tiểu học được chia ngẫu nhiên thành 8 trường can thiệp và 8 trường đối chứng. Học sinh nhóm can thiệp học 12 buổi cờ vua trong ba tuần, trong giờ học chính khóa, theo chương trình được Liên đoàn Cờ vua Thế giới (World Chess Federation) phê duyệt. Kết quả được đo ở hai thời điểm: ngay sau khóa học, và qua kỳ thi Chứng chỉ Tiểu học (PSC) bắt buộc của cả nước, diễn ra 9–10 tháng sau khi khóa học kết thúc.
Kết quả chính
Phát hiện chính của nghiên cứu là học cờ làm giảm mức ngại rủi ro, và hiệu ứng này còn thấy gần một năm sau khi can thiệp kết thúc. Về học tập, nghiên cứu ghi nhận cờ vua cải thiện điểm toán trong kỳ thi PSC. Tác giả cũng báo cáo giảm tình trạng thiếu nhất quán về sở thích thời gian. Tuy nhiên, các kết quả ngoài rủi ro này được tác giả đánh giá là kém thuyết phục hơn khi tính đến việc kiểm định nhiều giả thuyết cùng lúc.
Nghiên cứu không tìm thấy tác động có ý nghĩa thống kê lên các môn học khác, khả năng sáng tạo, hay sự chú ý và tập trung.
Lưu ý khi đọc kết quả
Số buổi học mỗi ngày không được ghi nhận, nên nghiên cứu không đo được mức độ tham gia thực tế của từng học sinh. Trong 248 học sinh nhóm can thiệp phản hồi về khóa học, 99,2% nói muốn học thêm cờ vua, nhưng đây là dữ liệu cảm nhận, không phải kết quả học tập. Đây là một thử nghiệm ở một quốc gia, nên chưa thể khái quát cho mọi trường học.
Nguồn
Islam, A., Lee, W.-S., & Nicholas, A. (2021). The effects of chess instruction on academic and non-cognitive outcomes: Field experimental evidence from a developing country. Journal of Development Economics, 150, 102615. https://doi.org/10.1016/j.jdeveco.2020.102615
Trang hồ sơ nghiên cứu (Monash University): https://research.monash.edu/en/publications/the-effects-of-chess-instruction-on-academic-and-non-cognitive-ou/
Toàn văn trên ScienceDirect: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0304387820301905
